عکس کینگ | تصاویر

تفريغ بودجه ۹۴ و ارز نفت

۱۹ بهمن ۱۳۹۵
 
گزارش تفريغ بودجه طبق اصل ۵۵ قانون اساسي بايد به اطلاع عموم برسد چرا؟براي اينكه مردم بايد از عملكرد بودجه به ماهو بيت المال و ماليه عمومي كشور مطلع شوند و نتيجه‌ اين اطلاع تجزيه و تحليل نقد چنين عملكردي است. مستند به گزارش خلاصه شده از تفريغ مهم ترين احكام تبصره هاي ماده واحده قانون بودجه منتشره در سايت ها تراز فيزيكي نفت خام در سال ۹۴ به شرح جدول زير است:

 
جدول شماره ۱۲ خلاصه تفريغ بند نفت مي‌گويد در سال ۹۴ مبلغ بيش از ۲۲ ميليارد دلار ارز نفت خام صادراتي و ارز ميعانات گازي صادراتي تحصيل شده است كه اگر مازاد وجوه حاصل از صادرات گاز طبيعي بخوانيد خالص وجوه حاصل از ما به التفاوت صادرات گاز به تركيه و واردات گاز از تركمنستان به مبلغ ۴۱۹ ميليون دلار را هم كه طبق تعريف قانوني نفت خام توليدي بايد به آن بيفزاييم ولي نيفزوديم، به حساب آوريم ، ارز حاصل از صادرات نفت خام و ميعانات گازي و اين قلم آخر جمعا مي شود ۰۰۰/۰۰۰/۴۶۴/۲۲ دلار پرسش از تدوين گران گزارش تفريغ اين است: ۱- آيا اين ارز حاصل از صادرات نفتي توسط متولي درآمدهاي ارزي كشور (بانك مركزي) ايران در سال ۹۴ وصول شده است؟
۲-آيا بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در سال ۹۴ بيش از ۲۲ ميليارد دلار از درآمدهاي نفتي همين سال را در اختيار داشته است و اختيار جابجايي آن و نقل و انتقال آن به  داخل و تبديل و تسعير آن به ريال و سپس تزريق آن به درآمد عمومي كشور از طريق خزانه داري كل كشور به ماهو وزارت امور اقتصادي و دارايي را داشته است؟
۳- جدول شماره ۱۲ خلاصه گزارش تفريغ بند نفت ريال پيش بيني شده، از ارز حاصل از صدور نفت خام و ميعانات گازي را در بودجه سال ۹۴  پس از اصلاح بودجه شركت ملي نفت به ترتيب ۶۰/۸۸۷ ميليارد تومان و ۹۰۷/۱۴ ميليارد تومان جمعا ۷۹۴/۷۵ ميليارد تومان مي شود مبلغ تحقق يافته آن‌را مبلغ ۵۹۶/۶۴ ميليارد تومان نشان مي دهد. معنا و مفهوم اين گزارش آن است كه بانك مركزي معادل ارزي آن يعني آن بيش از ۲۲ ميليارد دلار ارز حاصل از صدور نفت خام و ميعانات گازي را وصول و به داخل كشور منتقل نموده آن هم در شرايط تحريم و بلوكه بودن ذخائر ارزي و به نرخ هر دلار مثلا‌2857 ريال كمتر يا بيشتر تسعير نموده و بيش از ۶۴ هزار ميليارد تومان را به خزانه داري كل كشور واريز كرده است آن‌هم قبل از اجرايي شدن برجام و قبل از رفع تحريم‌هاي بانكي، پولي، نفتي و غيره . آيا به واقع اين طور است كه تفريغ بودجه نشان مي دهد؟
۴-تفريغ بودجه سال ۹۴ كل كشور در زماني  تنظيم مي شود كه يكسال ازاجراي برجام سپري شده و رئيس كل بانك مركزي دستاورد برجام را در زمينه رفع تحريم هاي بانكي تقريباً هيچ اعلام كرده بود. يازده ماه از سال ۹۴ گذشته و مي گويد پول نفت همچنان بلوكه است.(۱) پول ارز نفت بلوكه است يعني چه؟ يعني بانك مركزي به آن دسترسي ندارد. اختيار نقل و انتقال آن را ندارد. خب اگر به اين ۲۲ ميليارد دلار ارز حاصل از صادرات نفت خامي كه هر روز پز افزايش صادرات آن را مي دهيم دسترسي نداريم و وصولش نمي كنيم. چگونه آن را به ريال آن هم در حجم ۶۴ هزار ميليارد تومان تبديل كرده و به خزانه داري واريز نموده ايم؟
۵- مگر مي شود پذيرفت رئيس كل بانك مركزي به بلوكه بودن ميلياردها دلار ارز حاصل از صادرات نفتي در سال ۹۵ اذعان كند و در توجيه آن بگويد بهتر است ارز حاصل از پول نفت در خارج نگهداري شود ولي گزارش تفريغ بودجه۹۴ از وصول و ايصال ۲۲ميليارد دلار ارز نفت و درآمد عمومي حاصل از آن حكايت كند؟ وقتي يكسال پس از اجراي برجام يعني در سال ۹۵ در آستانه سال ۹۶ رئيس كل بانك مركزي از بلوكه بودن ارز نفت سخن مي گويد. چگونه مي توان اعتبار گزارش تفريغ بودجه سال ۹۴ را مبني بر وصول و ايصال بودن ارز نفت عيار سنجي كرد؟
۶-ارز نفت و عدم وصول ۲۲ ميليارد دلار ناشي از صادرات آن را به روايت رئيس كل بانك مركزي و مرجح دانستن بلوكه شدن آن در خارج با توجيه اينكه بهتر است پول نفت درخارج نگهداري شود به مثابه آن است كه مشتري، نفت ما را ببرد و پول ما را ندهد و در جيب خود يا غير بگذارد و ما در نهايت انفعال بگوييم بهتر است پول ما در جيب شما نگهداري شود.حالا اين موضوع  را رها مي كنيم و مي رويم به سراغ تناقض گفتاري رئيس بانك مركزي با سخن رئيس سازمان برنامه و بودجه از باب وصول پول نفت و چگونگي تحصيل آن.
۷- آقاي نوبخت مي گويد در سال جاري يعني سال ۹۵ مبلغ ۶۸ هزار و پانصدميليارد تومان از درآمد نفت تا پايان سال در اختيارمان قرار مي گيرد(۲) اما رئيس سازمان برنامه و بودجه نمي گويد چطور و چگونه؟ وقتي قبل از اجراي برجام (سال ۹۴) و بعد از اجراي برجام و سپري شدن يك سال از اجراي آن در سال ۹۵ رئيس كل بانك مركزي به بلوكه بودن ارز نفت بخوانيد عدم وصول پول نفت يكسال پس از رفع تحريم‌ها روي كاغذ و برقراري تحريم‌ها در صحنه عمل به بلوكه بودن پول نفت  اقرار دارد چگونه مي شود از ارز نفتي كه وصول نمي شود ريال توليد كرد و خلق پول نمود آن هم در حجم ۶۸ هزار و پانصدميليارد تومان؟
۸- ختم كلام آنكه وقتي پول نفت، بخوانيد ارز حاصل از صدور نفت، وصول نمي شود گزارش تفريغ بودجه بايد بگويد ريال آن چگونه وصولي تلقي مي شود و مطابق كدام قانون تسعير و به خزانه واريز مي شود؟ گزارش تفريغ پاسخي نمي دهد. پاسخي كه ريشه افزايش هزارهزار ميليارد تومان نقدينگي در آن نهفته است در سايه مسكوت ماندن چنين پاسخي و تداوم چنين روالي  هرگونه افزايش صادرات نفت نه تنها براي ماليه عمومي كشور افتخاري نيست بلكه از عقل و منطق مالي محاسباتي حقوقي و اقتصادي به دور است و به اتلاف بيت المال و تصرفات غير قانوني بيگانگان در ذخائر ارزي كشور كه در اختيار بانك مركزي نيست، نزديك تر به نظر مي رسد.
پي نوشت ها:
(۱) كيهان مورخ ۱۱/۱۱/۹۵
(۲) كيهان مورخ ۹/۱۱/۹۵